Epidemia koronawirusa a legalny pobyt cudzoziemców

Obywatele państw trzecich - spoza UE

Naukowcy z zagranicy przyjeżdżający do pracy na pobyt czasowy w Polsce mogą zalegalizować swój pobyt na podstawie jednego z 3 typów zezwoleń: zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji (tzw. Niebieska Karta UE) lub zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia badań naukowych. Zezwolenia pobytowe wydawane są przez urzędy wojewódzkie.

Każdy typ zezwolenia wiąże się z innymi warunkami i wymogami, a co za tym idzie z koniecznością złożenia innych dokumentów.

Niektóre typy zezwoleń mogą być korzystniejsze dla cudzoziemca, np. w zależności od tego, czy przebywa w Polsce z rodziną.

Jest to specjalne zezwolenie pobytowe dla pracowników naukowych. Jak czytamy w ustawie o cudzoziemcach (Rozdział 7 Art. 151), zezwolenia tego udziela się cudzoziemcowi będącemu naukowcem, gdy celem jego pobytu na terytorium RP jest prowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych w jednostce naukowej zatwierdzonej w tym celu przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (więcej o zatwierdzeniu). Ponadto ustawa określa również zakres umowy podpisywanej z naukowcem.

 

Umowa o przyjęciu cudzoziemca w celu prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, powinna być zawarta jako umowa o pracę, umowa o dzieło, umowa zlecenia lub inna umowa cywilnoprawna, i określa:

  • tytuł lub cel badań naukowych lub prac rozwojowych lub ich przedmiot,
  • zobowiązanie naukowca do uczestniczenia w prowadzeniu badań naukowych lub prac rozwojowych,
  • zobowiązanie jednostki naukowej do zapewnienia naukowcowi warunków do zrealizowania jego zobowiązania,
  • datę rozpoczęcia i zakończenia lub szacowany czas trwania badań naukowych lub prac rozwojowych,
  • wynagrodzenie naukowca oraz inne warunki jego pracy,
  • informację na temat planowanych badań naukowych lub prac rozwojowych na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej.

Przykładową umowę można znaleźć na stronie Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej.

 

Art. 152 ustawy mówi, że "Umowa o przyjęciu cudzoziemca wygasa, w przypadku gdy odmówiono cudzoziemcowi wjazdu na terytorium RP lub udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy."

Ponadto jednostka naukowa musi wydać naukowcowi "pisemne oświadczenie jednostki naukowej, w którym zobowiązuje się ona do zwrotu kosztów wydania i wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, pokrytych z budżetu państwa przed upływem 6 miesięcy od dnia wygaśnięcia umowy o przyjęciu cudzoziemca, jeżeli przesłanką wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest jego nielegalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" (art. 151 ust. 1 pkt 1 lit. c Ustawy o cudzoziemcach).

 

Dokumenty wymagane do złożenia przez cudzoziemca w celu uzyskania ww. zezwolenia to:

  • 2 kopie wniosku o wydanie zezwolenia (należy pobrać aktualną wersję ze strony urzędu wojewódzkiego),
  • 4 fotografie,
  • 2 kserokopie wszystkich zapisanych/podstemplowanych stron paszportu,
  • ww. umowa o przyjęciu naukowca zawarta z zatwierdzoną instytucją naukową,
  • ww. pisemne oświadczenie jednostki naukowej dot. poniesienia kosztów związanych z powrotem cudzoziemca,
  • dokument potwierdzający posiadanie przez cudzoziemca ubezpieczenia zdrowotnego,
  • dokument potwierdzający miejsce zamieszkania w Polsce (np. umowa najmu),
  • dokumenty potwierdzające posiadanie wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania siebie i ew. członków rodziny przebywających w PL. Po odliczeniu stałych kosztów mieszkania tj. czynszu i opłat za media, powinny to być środki przewyższające 528 zł na każdego członka rodziny lub 701 zł dla osoby mieszkającej samotnie); potwierdzeniem ww. środków może być umowa z pracodawcą
  • potwierdzenie wniesienia opłaty urzędowej:

 

340 zł - koszt rozpatrzenia wniosku o zezwolenie

50 zł - płatne w późniejszym terminie za wydanie karty pobytu po otrzymaniu pozytywnej decyzji.

 

W karcie pobytu cudzoziemca zamieszczana jest adnotacja ,,dostęp do rynku pracy” oraz ,,naukowiec". Posiadacze takiej karty pobytu (oraz członkowie ich rodzin) mogą skorzystać z tzw. mobilności krótkoterminowej w innych krajach strefy Schengen, czyli wyjechać na okres do 180 dni w dowolnym okresie liczącym 360 dni w celu przeprowadzenie części badań naukowych lub prac rozwojowych. Szczegółowe warunki stosowane przez poszczególne kraje w odniesieniu do mobilności krótkoterminowej mogą się różnić, dlatego należy zasięnąć informacji w kraju, do którego naukowiec chce pojechać. Najczęstszym wymogiem może być poinformowanie służb imigracyjnych danego kraju na 30 dni przed planowanym przyjazdem.

 

Więcej informacji o procedurze uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia badań naukowych na stronie Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

 

 

Dokumenty wymagane do ubiegania się o zezwolenia na pobyt cudzoziemiec składa osobiście w odpowiednim urzędzie wojewódzkim. Dokumenty można złożyć w dowolnym momencie legalnego pobytu w Polsce, a najpóźniej w jego ostatnim dniu (np. w ostatnim dniu okresu ważności wizy). Jednak z racji tego, że aktualnie procedury mogą trwać nawet 6-7 miesięcy, zaleca się złożenie dokumentów odpowiednio wcześniej. Jest to o tyle ważne, że po wygaśnięciu ważności wizy, a przed otrzymaniem karty pobytu, cudzoziemiec nie może podróżować po Europie, by wyjechać np. na konferencję, czy spotkanie projektowe. Cudzoziemiec może jedynie wyjechać do swojego kraju pochodzenia, ale by wrócić do Polski, musi uzyskać ponownie wizę, jeśli jest wymagana.

W momencie składania dokumentów obcokrajowcowi wbijana jest do paszportu pieczątka, która jest jedynie potwierdzeniem złożenia dokumentów i nie uprawnia ona do podróżowania po innych krajach obszaru Schengen.

Należy pamiętać, że dokumenty składane do urzędu wypełnione powinny być w języku polskim, stąd może być konieczna pomoc ze strony instytucji przyjmującej cudzoziemca.

Listę wszystkich wymaganych dokumentów znaleźć można na stronach internetowych wydziałów spraw cudzoziemców urzędów wojewódzkich.

Pobyt cudzoziemca uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.

Pracodawcy powinni trzymać kopie dokumentów świadczących o tym, że zatrudniany pracownik przebywa w Polsce legalnie.

W razie rezygnacji przez cudzoziemca z pracy, pracodawca jest zobowiązany niezwłocznie powiadomić o tym urząd wojewódzki.

Mobilność krótkoterminowa naukowców i studentów

Znowelizowana w 2019 r. na podstawie dyrektywy (2016/801/UE) ustawa o cudzoziemcach wprowadziła możliwość przemieszczania się naukowców, studentów i doktorantów po krajach strefy Schengen w celu przeprowadzenia części badań naukowych lub kontynuacji, uzupełnienia studiów.

Zgodnie z powyższym posiadacze wiz krajowych oraz kart pobytu z adnotacją "naukowiec" oraz "student" mogą przyjeżdżać do Polski zgodnie z tymi nowymi zasadami, które szczegółowo opisuje Urząd do Spraw Cudzoziemców:

 

Zezwolenia na pracę

Podjęcie przez cudzoziemca pracy jako pracownik naukowy, w szczególności w instytutach PAN, na uczelniach i w instytutach badawczych nie wymaga uzyskania zezwolenia na pracę.

Więcej informacji o zezwoleniach