Opodatkowanie dochodów

O tym, czy cudzoziemiec musi płacić podatek w Polsce decyduje to, czy ma miejsce zamieszkania na terytorium RP. Za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce (zgodnie z art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) uważa się osobę, która:

- posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych (tzw. ośrodek interesów życiowych, czyli np. gdzie pracuje, gdzie przebywa najbliższa rodzina itp.) lub

- przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Zgodnie z ustawą cudzoziemcy, którzy mają miejsce zamieszkania w Polsce, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, zarówno tych uzyskiwanych w Polsce, jak i za granicą.

Jeśli obcokrajowiec nie ma w Polsce miejsca zamieszkania, musi zapłacić podatek tylko od dochodów uzyskanych na terytorium Polski.

Płacenie w Polsce podatków przez cudzoziemców wiąże się ze składaniem zeznań podatkowych (PIT). Osoby mające miejsce zamieszkania w Polsce składają PIT do urzędu skarbowego zgodnie z adresem zamieszkania, natomiast cudzoziemcy podający zagraniczny adres powinni złożyć zeznanie w urzędzie skarbowym właściwym do spraw opodatkowania osób zagranicznych.

Pracodawca ma obowiązek do końca lutego każdego roku przekazać pracownikowi PIT-11 - jeśli pracownik rozlicza się samodzielnie. Istnieje też możliwość rozliczenia PIT pracownika przez pracodawcę, pod warunkiem, że pracownik uzyskał dochód tylko u tego pracodawcy. Jeśli pracownik złoży PIT-12 przed 10 stycznia, pracodawca wypełnia zeznanie podatkowe PIT-40 dla pracownika i przekazuje mu kopię do końca lutego. Rozliczenie zeznania przez pracodawcę jest zdecydowanie wygodniejsza w przypadku obcokrajowców, ponieważ PITy dostępne są wyłącznie w języku polskim.

Jeśli pracownik sam musi złożyć zeznanie podatkowe, to na podstawie PIT-11 wypełnia odpowiedni formularz (np. PIT-37 lub PIT-36) i składa go do urzędu skarbowego, w wersji papierowej lub elektronicznej, do końca kwietnia każdego roku. Do złożenia przez obcokrajowca deklaracji PIT potrzebny jest nr PESEL lub NIP. Nr PESEL nie jest już nadawany każdemu obcokrajowcowi meldującemu się w Polsce (więcej o nr PESEL), natomiast NIP nadawany jest po zarejestrowaniu się przez obcokrajowca w urzędzie skarbowym składając formularz NIP-7.

Wypełniając PIT widać od razu, czy należy dopłacić jakąś kwotę podatku, czy też istnieje nadpłata i urząd skarbowy ma obowiązek zwrócić pracownikowi nadpłacony podatek.

Obowiązek złożenia rocznego zeznania PIT dotyczy również tych osób, które wyjeżdżają z Polski przed końcem danego roku podatkowego. Zeznanie podatkowe może zostać wysłane do urzędu skarbowego pocztą lub w wersji elektronicznej.

Ewentualne nierozliczenie podatków w Polsce przed wyjazdem może stanowić problem przy kolejnym przyjeździe do Polski i próbie zalegalizowania tu pobytu przez cudzoziemca.

Podwójne opodatkowanie

Jeśli cudzoziemiec otrzymuje dochód zarówno w Polsce, jak i w innym kraju może się okazać, że w obu krajach musi zapłacić podatek dochodowy. W celu uniknięcia sytuacji płacenia podatków w pełnej wysokości w obu krajach, zostały zawarte umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Polska zawarła takie umowy dwustronne z ok. 90 krajami. Umowy te mówią o tym, w którym kraju należy płacić podatek oraz ustalają metody obliczania wysokości podatków w zależności od formy zatrudnienia i kraju. Aby poznać szczegóły, należy odnieść się do konkretnej umowy.

Polecamy też kontakt z urzędami skarbowymi, ponieważ są to z reguły skomplikowane sytuacje.

 

Zwolnienia podatkowe

Polskie prawo podatkowe przewiduje zwolnienia podatkowe dla wybranych grup dochodów. Pragnąc skorzystać z takiego zwolnienia należy bardzo dokładnie zapoznać się z wymogami, jakie przewidziane są w przepisie prawa zawierającym uprawnienia do zwolnienia. Nie jest m.in. prawdą, że wszystkie stypendia wolne są w Polsce od podatku. Takie zwolnienie dotyczy tylko tych stypendiów, które spełniają określone wymagania. Informacji na ten temat powinna udzielić organizacja przyznająca dane stypendium.

Zwolnienia podatkowe o najszerszym zasięgu przedmiotowym, jakie zawiera polska ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, są zawarte w następujących fragmentach:

Art. 21 ust. 1 pkt 39 stanowi, iż wolne od podatku są:

stypendia otrzymywane na podstawie przepisów o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, stypendia doktoranckie otrzymywane na podstawie przepisów - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz inne stypendia naukowe i za wyniki w nauce, których zasady przyznawania zostały zatwierdzone przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego albo przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania.

Art. 21 ust. 1 pkt 46 stanowi, iż wolne od podatku są dochody otrzymane przez podatnika, jeżeli:

a) pochodzą od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych ze środków bezzwrotnej pomocy, w tym ze środków programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO, przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra, agencje rządowe lub agencje wykonawcze,w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy oraz

b) podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy; zwolnienie nie ma zastosowania do dochodów osób fizycznych, którym podatnik bezpośrednio realizujący cel programu zleca - bez względu na rodzaj umowy - wykonanie określonych czynności w związku z realizowanym przez niego programem.

Należy jednak podkreślić, że niezależnie od treści ww. przepisów, istnieją nadal pewne rozbieżności interpretacyjne we wskazanym zakresie tak, że jednoznaczne udzielenie generalnej odpowiedzi, na pytanie o zwolnienia podatkowe dla wszystkich dochodów z Programów Ramowych i innych środków bezzwrotnej pomocy, nie jest obecnie możliwe. Z treści ostatnich orzeczeń sądów administracyjnych oraz wydanych interpretacji podatkowych wynika, że w przypadku realizacji projektów w ramach programu H2020 w/w przepis nie obejmuje pracy wykonywanej w związku z prowadzeniem projektu programu H2020. W związku z utrwaloną linią orzeczniczą polskich sądów można przyjąć, że nie przysługuje zwolnienie z podatku od wynagrodzeń osób fizycznych zaangażowanych w realizacje projektów z programów ramowych Unii Europejskiej.

Art. 21 ust. 1 pkt 46a stanowi, iż wolne od podatku są:

dochody uzyskane z instytucji Unii Europejskiej i Europejskiego Banku Inwestycyjnego, do których mają zastosowanie przepisy rozporządzenia nr 260/68 z dnia 29 lutego 1968 r. ustanawiającego warunki i procedurę stosowania podatku na rzecz Wspólnot Europejskich (Dz.Urz. WE L 056, z 4.03.1968 r., z późn. zm.).

Zgodnie z tym art. praca w charakterze eksperta oceniającego wnioski dla KE w ramach programu Horyzontu 2020 jest zwolniona z podatku dochodowego w Polsce.

Indywidualne interpretacje podatkowe

W przypadku wątpliwości co do możliwości zastosowania zwolnienia podatkowego w określonej sytuacji prawnej, płatnik (instytucja) lub sam podatnik, mogą wystąpić do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego w celu zabezpieczenia ich interesu prawnego.

Wniosek taki składa się na urzędowym formularzu za pośrednictwem jednej z pięciu izb skarbowych w kraju (warszawskiej, poznańskiej, łódzkiej, katowickiej i bydgoskiej). Opłata za wydanie interpretacji to 40 zł od każdego stanu faktycznego (zdarzenia). Interpretacja wydawana jest w terminie do 3 miesięcy. Do tego okresu nie wlicza się terminów przewidzianych do dokonania pewnych dodatkowych czynności, jak np. wezwania do uzupełnienia wniosku. W przypadku niedochowania tego terminu, wiążące staje się stanowisko podatnika/płatnika zawarte we wniosku.

Wzory formularzy do pobrania ze strony Ministerstwa Finansów

Oficjalna wykładnia Ministra Finansów

Niezależnie od możliwości uzyskania interpretacji indywidualnej, bardzo pomocnymi w określeniu prawa do skorzystania ze zwolnienia podatkowego zawartego w art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, są dokumenty zawierające oficjalne stanowisko Ministra Finansów w sprawie zwolnień podatkowych dochodów uzyskiwanych z europejskich programów ramowych.

Pisma Ministra Finansów kierowane są do izb skarbowych, a stanowią odpowiedź na interwencję dokonaną w tej sprawie przez Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.