Zdjęcie: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Tarnowie, fot. M. Cygan

Ubezpieczenie społeczne cudzoziemca

O tym, czy przyjęty cudzoziemiec (zarówno z państw europejskich jak i tzw. krajów trzecich) zostanie zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, decyduje rodzaj umowy, jaka z taką osobą zostanie podpisana. W tym zakresie stosuje się przepisy tak, jak dla każdego innego pracownika instytucji.

Należy jednak pamiętać, że w krajach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein i Norwegia) oraz w Szwajcarii obowiązuje koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, która reguluje zasady podlegania ubezpieczeniom osób pracujących w różnych krajach członkowskich. W związku z tym może się zdarzyć, że przyjmowany w polskiej instytucji naukowiec z danego państwa przedłoży polskiemu pracodawcy – wydany przez pracodawcę z zagranicy i poświadczony przez tamtejszą instytucję ubezpieczeniową – formularz A1.

Formularz A1 powoduje wyłączenie dochodu takiego cudzoziemca spod regulacji polskiego prawa ubezpieczeń społecznych i jednocześnie sprawia, iż dochody takiej osoby podlegają ustawodawstwu państwa, w którym formularz został poświadczony. Może to oznaczać, iż od wynagrodzenia uzyskanego w Polsce instytucja przyjmująca naukowca będzie pobierać i przekazywać do zagranicznego systemu ubezpieczeniowego składki należne zgodnie z tamtejszym ustawodawstwem. W każdym przypadku dostarczenia przez naukowca z zagranicy formularza A1, polska instytucja przyjmująca powinna ustalić w ZUS lub zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej, czy i ewentualnie na jakich zasadach powinny być transferowane składki ubezpieczeniowe z Polski za granicę.

Wyjątek od powszechnej zasady odprowadzania składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne pracowników stanowią Działania Marii Skłodowskiej-Curie (granty przyznawane przez Komisję Europejską), w których podstawą wymiaru składki jest wynagrodzenie główne (living allowance), a dodatki relokacyjny (mobility allowance) oraz dla naukowców posiadających rodzinę (family allowance) mogą nie podlegać oskładkowaniu przez ZUS, pod warunkiem, że Zakład wyda w tym celu interpretację indywidualną.